Ζιζή Μακρή (1924 – 2014)
Βιογραφία
Η χαράκτρια και ψηφιδογράφος Ζιζή Μακρή, γεννήθηκε ως Luise Srnić το 1924 στο Fabasz της Γιουγκοσλαβίας και απεβίωσε στην Αθήνα το 2014. Ήταν σύζυγος του γλύπτη Μέμου Μακρή.
Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Βελιγραδίου και το 1946, χάρη σε υποτροφία του γαλλικού κράτους, συνέχισε τις σπουδές της στην École des Beaux-Arts του Παρισιού, στο εργαστήριο χαρακτικής του Δημήτρη Γαλάνη (1946-1950). Το 1948 γνώρισε τον Μακρή, τον οποίο παντρεύτηκε το 1950. Το 1951 η γαλλική κυβέρνηση τους απέλασε λόγω των αριστερών πολιτικών πεποιθήσεων και της πολιτικής δράσης του Μακρή. Εγκαταστάθηκαν στη Βουδαπέστη, συμμετέχοντας ενεργά στην εικαστική ζωή της, μέχρι τον επαναπατρισμό τους στην Ελλάδα το 1978. Το 1960 η Μακρή ήρθε παράνομα στην Ελλάδα με κομματική εντολή για να βοηθήσει στη διαφυγή στο εξωτερικό στελέχους του ΚΚΕ και αμέσως φυλακίστηκε ως πολιτική κρατούμενη στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ (1960-1961), όπου σχεδίασε τις γυναίκες κρατούμενες και τον φοίνικα του προαυλίου των φυλακών. Τα σχέδια ως χαρακτικά εκτέθηκαν στη Βουδαπέστη (1962) και στη Γκαλερί «Ζυγός» της Αθήνας (1963) και το 1962 εικονογράφησαν την έκδοση του ποιητικού έργου του Γιάννη Ρίτσου «Το Δέντρο της φυλακής και οι Γυναίκες».
Ασχολήθηκε με το ψηφιδωτό, την ταπισερί, τη χαρακτική, την εικονογράφηση ποιημάτων του Γ. Ρίτσου, του Bertolt Brecht και του Paul Éluard και εκδόσεων ουγγρικών, γαλλικών και ελληνικών εκδοτικών οίκων. Στα έργα της πρωταγωνιστούν ο μόχθος και οι αγώνες των λαϊκών ανθρώπων και οι εμπειρίες από τα ταξίδια της στην Ελλάδα και τις χώρες του ανατολικού μπλοκ (π.χ. Κίνα 1956, Ρωσία 1962, Κούβα 1963, Ουζμπεκιστάν, Αρμενία και Σιβηρία 1964-1966).
Παρουσίασε το έργο της σε ατομικές εκθέσεις (Παρίσι, Βουδαπέστη, Αθήνα, Πειραιάς, Ηράκλειο, Κόρινθος, Λευκωσία, Κίνα, Κούβα, Μεξικό) και σε ομαδικές και διεθνείς εκθέσεις χαρακτικής και ξυλογραφίας στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, τη Γερμανία, την Αυστρία, την Ελβετία, την Ουγγαρία, την Ιαπωνία. Για το έργο της απέσπασε βραβεία στον 1ο, 2ο και 3ο Διεθνή Διαγωνισμό Χαρακτικής της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Δημοκρατικής Νεολαίας στο Βερολίνο (1953), τη Βαρσοβία (1955) και τη Μόσχα (1957). Τιμήθηκε επίσης δύο φορές με το βραβείο Munkácsy (1959, 1963) και το βραβείο εξαίρετου καλλιτέχνη (1984), την ανώτατη διάκριση για τις εικαστικές τέχνες της Ουγγαρίας.
Έργα της κοσμούν δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους στην Ουγγαρία (π.χ. Δημαρχείο της Βουδαπέστης) και την Ελλάδα (π.χ. αίθριο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης στην Αθήνα).