Ο ζωγράφος Νικόλαος Καντούνης γεννήθηκε το 1768 στη Ζάκυνθο, όπου και απεβίωσε το 1834.
Υπήρξε αυτοδίδακτος στη ζωγραφική, αν και μαθήτευσε κοντά σε αγιογράφους, όπως τον Ιωάννη Κοράη (ή Καστρινό), τον Νικόλαο Κουτούζη και τον λόγιο Αντώνιο Μαρτελάο. To 1786 χειροτονήθηκε διάκονος και το 1788 ιερέας στον ναό της Ευαγγελίστριας Ζακύνθου. Ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Για την Επαναστατική του δράση εξορίστηκε το 1821 για έξι μήνες στο μοναστήρι της Κυράς, νοτιοδυτικά της Κεφαλλονιάς, όπου φιλοτέχνησε ορισμένα από τα πιο αξιόλογα έργα του, τον Μυστικό Δείπνο, την Απόφαση του Πιλάτου, τον Νιπτήρα, την Προσευχή στον Κήπο.
Θρησκευτικά έργα, κοσμικές σκηνές και προσωπογραφίες συνιστούν τη θεματογραφία του.
Δημιούργησε εικόνες αλλά και εκτεταμένες θρησκευτικές συνθέσεις για πολλούς ναούς στη Ζάκυνθο και την Κέρκυρα. Χαρακτηριστικός εκπρόσωπος της Επτανησιακής Σχολής με εμφανείς επιρροές από τους κλασικούς δυτικοευρωπαίους ζωγράφους, τον ιταλικό μανιερισμό και τους φλαμανδούς ως προς τις τυπολογικές, χρωματικές και φορμαλιστικές επιλογές του, απέδιδε με συναισθηματισμό τα θρησκευτικά θέματα, και με ικα-νότητα ψυχογραφικής διείσδυσης τις προσωπογραφίες, θεωρούμενος και από τους θεμελιωτές του είδους. Το πλάσιμο των όγκων, η κατανομή των φωτεινών και σκοτεινών πεδίων δείχνουν την επίδραση της ιταλογενούς παράδοσης, ενώ μερικά έργα του προκαλούσαν τον ορίζοντα προσδοκίας του κοινού.